Dreamworks Animation’ın son çizgi filmi Arı Filmi, ünlü komedyen Jerry Seinfeld tarafından yazıldı ve Amerika’da Seinfeld’le birlikte Renee Zellweger, Matthew Broderick, John Goodman, Chris Rock ve Oprah Winfrey gibi ünlü isimler tarafından seslendirildi. Ülkemizde başroldeki arı Barry Benson’ı seslendiren Cem Yılmaz da en az yabancı meslektaşları kadar başarılı. Filmde, insan ve hayvan haklarından çevre sorunlarına kadar dünyamıza dair birçok konuda sistem eleştirilerine, popüler referanslara ve sayısız arı esprilerine yer veriliyor. Arı Filmi, çocukları olduğu kadar büyükleri de hedef alan, olay örgüsündeki zayıflıklara rağmen sevimli karakterler ve rengarenk animasyonuyla eğlenceli bir çizgi film.
Arı okulundan mezun olan Barry, ömrünün geri kalanında hep aynı işi yapacağını öğrenince kovandan dışarı çıkan polen dağıtıcılarının arasına katılır. İnsanların dünyasında arıların balının şişelenip yendiğini anlayınca, akrabalarına yapılan bu haksızlığı önleme kararı alır. Hayatını kurtaran Vanessa adlı insan dostunun yardımıyla insanlara bir dava açar. Ancak davanın sonucu beklenmedik sorunlar getirecektir. İnsanlığın, arıların ve tüm dünyanın başı geri dönüşü çok zor olan bir derde girer.
Arı Filmi’nde arı dünyası, insanlarınkinde olduğu gibi kimi somut gerçekler ve sorunlar çerçevesinde yaratılmış. Barry filmin daha ilk sahnelerinde anne-baba ilişkilerini, okul ve sonrasında gelen iş hayatını göğüslemek durumunda. Sorumlulukları var; gözlemlediği çıkar ilişkileri ve haksızlıklar var; geleceğinde hırs ve mücadele, çaba ve fedakarlık var; tehlike var, ölüm var... Barry de bunları keşfederken arıların çok büyük bir mekanizmanın küçük piyonları olduklarını görüyor ve ezilmemek için bir savaş başlatıyor. Yıllar yılı olduğu gibi kabul edilmiş, göz yumulmuş gerçeklere, bir anlamda kapitalist toplum yapısının tanımladığı ve pekiştirdiği düzene karşı çıkıyor. Hem de bunu yine aynı toplumun getirdiği hukuki araçlarla, aynı mantığın yarattığı savunularla yapıyor.
Tam Arı Filmi dünyanın yok oluşunda gerçekten büyük etkisi olabilecek ve arı ölümlerinin sıklıkla yaşandığı dünyamızda çok önemli bir sorunu çok güzel bir yoldan aydınlattı derken, film yine Hollywoodçu bir çözümle filmi bağlıyor. Evet, toplumsal bir paranoyanın tam zamanı ve bizi yaşatan mekanizmaların baştan sona yenilenmesi gerekiyor; sadece arıların değil tüm doğanın sömürüsüne bir son vermek artık şart. Ama bir yandan da filmde ‘lütfen düzenimiz değişmesin, dengeler bozulmasın, insanlık doğayla barışmanın bir yolunu bulur’ mesajları veriliyor. Bu telkin ne kadar inandırıcı kara kara düşünmek lazım. Bir yandan da bir çizgi filmi bu kadar gerçeklerle özdeşleştirmek, sadece eğlenip geçmek varken bu kadar ciddiye almak çok da doğru değil – mi?
Filmin düşündürdükleri bir yana senaryo teknikleri ve artistik başarısındaki zayıflıklara da değinmek gerekiyor. Arı Filmi’nin esprilerinin komikliğine diyecek yok, ama kimi espriler biraz fazla tekrarlanıyor ve bir yerden sonra fazla sıradanlaşıyor. Arıların insanlara dava açması fikri bir çizgi film için fazla gerçekleri çağrıştıran bir yöntemle ele alındığı için stand-upvari bir hava kazanıyor ve sıkıyor. Arıların kendi bildikleri yollardan ayaklanıp insanlığa savaş açması, hukuki bir karar olmaksızın bir kaos yaşanması, doğanın intikam alışı gibi çözüm yolları hem çok daha sarsıcı, hem de bir mahkemeden çok daha renkli ve hareketli olabilirdi. Bir arının kullandığı uçağın dünyayı kurtarmak üzere yeryüzüne inmeye çalıştığı sahne ise arıları yeniden bir araya getirecek nedenselliğin oturması için fazla zorlama bir yöntem. Son olarak da filmde gerçek bir arı aşkına yer verilmemesi hayal kırıklığı yaratıyor.
Arı Filmi bir animasyon olarak gayet başarılı. Özellikle arıların kentin sokakları ve parkları arasında uçtuğu görüntüler çok renkli ve görkemli. Filmde bir Hollywood animasyonundan beklenebileceği gibi ayrıntılardan ve küçücük nüanslardan bolca espri türetilmiş. Cem Yılmaz da filmin bu kendine has dünyasını aşırıya kaçmadan, kendi komedyen kimliğine taşmadan yansıtıyor. Arı Filmi her şey bir yana büyüklerin de çocukların da zevkle izleyebilecekleri bir çizgi film.
