83 yaşında hala kariyerine tam gaz devam eden Sidney Lumet’nin son filmi Şeytan Duymadan Önce, Oscar dedikodularını boşa çıkardı. Ancak film, bu kalabalık vizyon haftasının görülmeye değer filmlerinden. Filmde Philip Seymour Hoffman ve Ethan Hawke, ekonomik sorunlarını gidermek için ailelerinin kuyumcu dükkanını soymaya kalkışan iki erkek kardeşi canlandırıyorlar. Elbette ilk bakışta çok basit görünen bu gibi hırs güdümlü ve riskli maceralar trajediye gebe oluyor. Lumet, karakterlerin kişisel hayatlarındaki kontrolden çıkmış çöküşü etkili bir gerilim duygusuyla anlatıyor. Şeytan Duymadan Önce, iyi performanslar ve sürükleyici bir öykü için haftanın doğru adreslerinden biri.

Şeytan Duymadan Önce’de uyuşturucu bağımlısı iş adamı Andy Hanson (Philip Seymour Hoffman) pahalı zevklerini doyurmak için bir strateji geliştirir. Kardeşi Hank (Ethan Hawke) karısından ayrılmış, kızının okul gezisi masrafını bile karşılamaktan aciz biridir. Üstelik Andy’nin karısı Gina’yla (Marisa Tomei) beraber olmaktadır; hayatı stres ve belirsizliklerle doludur. Andy ikisinin de sıkıntılarını ortadan kaldıracak çok basit bir soygun planı hazırlar. Plana göre, bir aile dükkanı olan bir kuyumcuyu soyacaklardır. Ancak söz konusu aile Hanson ailesinin ta kendisidir. Tenha bir saatte çok iyi bildikleri bir dükkanı kolayca soyacaklar, aileleri zararı sigortadan karşılayacak, kimsenin canı yanmadan hayat devam edecektir. Ama elbette hiçbir şey beklendiği gibi olmaz.

Filmde hırsın kontrol dışına çıkacağı ve şiddetin de katlanarak büyüyeceği bir kısır döngü anlatılıyor. Lumet bu çok basit fikri ele alırken sahtekarlığın, bağımlılığın, yalanın ve ölümün bir başladığı zaman durdurulamaz olduğunu, uçuruma sürüklenen iki erkek kardeşin üç günü içerisinde anlatıyor. Film bu yolda Freudyen analizlere açık; yunan trajedilerini andıran bir hal alıyor.

Şeytan Duymadan Önce’de karakter, olay örgüsünden önde geliyor. ‘Şimdi ne olacak’tan çok ‘şimdi ne yapacaklar’ sorusu ağır basıyor. İki adam ilginç ve trajik bir durum içinde incelenirken seyirci de karakterlerle daha çok empati kurma şansı buluyor. Film, ‘Ben olsaydım ne yapardım’ sorusunu sık sık sorduruyor.

Filmin ikinci perdesi biraz fazla uzun; son perdesi de biraz falza çılgınca diyebiliriz. Ama her bölümde Lumet izleyicisini elinde tutuyor, karakterlerinin psikolojisini adım adım yaşatıyor. İki adamın hayatını değiştiren iki üç gün içerisinde sıçrayan olay dizgisi de hem modern sinema diliyle ilgi çekici, hem de olayın derinliğini ve çok boyutluluğunu göstermekte etkili. Şeytan Duymadan Önce kara mizah, gerilim ve trajedi seven izleyici için doğru bir seçim. İyi seyirler...

Selin Sevinç