İranlı yazar yönetmen Mohsin Makhmalbaf’ın 19 yaşındaki kızı Hana Makhmalbaf’ın yönetimindeki Utanç’ta, Taliban rejimi altındaki Afganistan’da köktendinciliğin günlük hayata ve sıradan insanlara etkileri konu ediliyor. Baktay adında küçük bir kız (Nikbakht Noruz), komşularının oğlu gibi okula gitmek ister. Ama okula gidebilmesi için defter alması gerekir. Binbir güçlükten sonra defterini satın alabilir, ancak engeller tükenmez. Okula giden erkek çocuklarının ‘savaş oyunları’na alet edilen Baktay, okula gidebilecek midir? Daha da önemlisi özgürleşebilecek midir?

Küçük Baktay macerasını cesaretle ve akılcı yöntemlerle yönetiyor. Başına gelen şeylerin korkunçluğu bizlerin gözünde ne kadar aşikarsa, onun gücü ve hayata bakışı o kadar içimizi rahatlatıyor; insanların, hatta çocukların bile kötülüklere eğilimi ne kadar kolaysa, Baktay’ın iyilik yoluyla ‘kazanma’ potansiyeli de o kadar inandırıcı. Filmde dramatik gücü çok yüksek anlar ve iletilen geniş çapta mesajlar duygu sömürüsü yapılmaksızın, tüm acı gerçeklikleriyle anlatılıyor. Çocukların içinde masumiyet ve şiddet birbirine ne kadar yakın, ama en ufak bir yönlendirmeyle ortaya çıkan sonuçlar birbirinden ne kadar uzak. Utanç’ta hiç kimse ‘düşman’ değil, ‘kötü’ değil. Ama ‘kötü’nün izi herkesin üzerinde.

Baktay’ın sonunda özgürleşmesi öyle bir şekilde oluyor ki, baskı altında gerçek bir özgürlüğün, iletişimin ve hoşgörünün imkansızlığı tüm çıplaklığıyla ortada. Cehaletin soğuk duvarının karşısında insanlığın hiçliği iç sızlatıyor. Utanç’ta her yaşın, her bakışın öğrenebileceği bir şeyler var. İyi seyirler…

Selin Sevinç