Can Dündar’ın Sarı Zeybek’ten (1993) sonra Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatıyla ilgili yaptığı ikinci, ve bu kez çok daha geniş kapsamlı belgeseli, Ata’nın kurduğu cumhuriyetin sarsıntılar geçirdiği 85. yıldönümünde vizyona girdi. Atatürk’ün doğumundan ölümüne yaşadıklarını kronolojik bir sırayla perdeye taşıyan film, böylesine büyük bir devin tüm dönemlerine, tüm düşüncelerine ve bir ülkenin geleceğini çizen tüm hareketlerine yeterli bir detayla eğilemese de Ata’nın yaşamıyla ilgili toparlak bir izlek sunuyor.

Atatürk’ü, yaşamının ilerleyen dönemlerinde yalnızca annesinin hitap ettiği ismi ‘Mustafa’ başlığı altında anlatmak ne kadar teoride anlamlı bir fikir ve kitleleri filme çekmek için akıllıca bir taktik olsa da bu işin hakkını vermek bir o kadar güç. Bu başlık ve filmin tanıtımları Mustafa’nın Atatürk’ü kimsenin bilmediği şekilde, bir lider veya kurtarıcıdansa bir insan olarak anlatacağı vaadinde bulunuyor. Filmde Atatürk’ün çocukluk düşlerine, hırslarına, sevdikleriyle yazışmalarına, duygusal ilişkilerine ve son yıllarındaki yalnızlığına verilen önem bu vaadin ima ettiklerini kısmen dolduruyor. Ancak zaten başlı başına riskli bir ‘görev’ olan Atatürk’ü anlatma girişimi, önderin hayatının tüm katmanlarına değinme hırsı karşısında doğal olarak yetersizlikler gösteriyor.

Filmin içeriğini, Dündar’ın kapsamlı bir özet hazırlama çabasının doğallığını göz önünde bulundurarak bir yana bırakıyorum. Filmde asıl eleştiri oklarını hak eden, filmin Atatürk’ün hayatını ne kadar detayla ele aldığından, ya da Ata’yı nasıl perdeye yansıttığından çok bir belgesel olarak yetkinliği ve artistik başarısı. Film için kendisini araştırmaya boğmuş olduğu belli olan Dündar, aynı özeni seslendirme ve canlandırmalarına gösterseydi, Atatürk’ün fotoğrafları ve videolarıyla bizi başka bir zamana götüren görüntülerin arasına giren sakil oyunculukların, acemi çekimlerin ve teatral seslendirmelerin tüyler ürperticiliği, bu potansiyel olarak kaynak filmin kalitesini ciddi anlamda düşürmezdi.

Mustafa Türkiye’nin halen en hassas konularından biri olan Atatürk’ün kişiliği ve yaptıklarının perdeye yansıtılmasında önemli ve cesur bir adım. Araştırmacı ve sunucu olarak yine iyi bir iş çıkarmış olan Can Dündar, Atatürk’ü dürüst ve açık bir halde perdeye taşımış. Yönetmen koltuğunda da kendini geliştirmesi gereken Dündar’ın Mustafa’sı, ne üzücüdür ki bir belgesel olarak pek heyecan verici değil. Eleştiriler ne yönde olursa olsun sanıyorum, ülkemiz için bu kadar temel bir kişilik hakkında yapılmış bir belgesel için herkes kendi görüşlerini geliştirmeli. Herkese iyi seyirler…

Selin Sevinç