61. Cannes Film Festivali’nde Fransa’ya 1987’den beri ilk Altın Palmiyesi’ni kazandıran Fransız yönetmen Laurent Cantet’nin Sınıf adlı filmi, filmin senarist ve başrol oyuncusu François Bégaudeau’nun Fransızca öğretmenliği yaptığı Paris’te bir okulun tam bir öğretim yılını izliyor. Çoğunluğu göçmen ve düşük gelirli ailelerden gelen 13 yaşlarında gerçek lise öğrencilerinin oyuncu kadrosunu oluşturduğu filmde, bir sınıfın ders yılı Fransa’nın toplumsal profilini çizmekle kalmıyor, okul politikalarına, öğretmenin ve öğrenmenin zorluklarına ve eğitimin geleceğimiz için taşıdığı hayati değere işaret ediyor.

Çoğunluğu sınıfta geçen filmde öğrencilerin talihsiz bilgi seviyelerine karşılık algılarında ve esprilerinde gösterdikleri parlaklık çarpıcı. Film, gençlerin çevreleri ve okulları arasında yaşadıkları çelişkiler ve özel hayatlarındaki sıkıntılardan da geniş bir yelpaze sunuyor. Her bir öğrenci kendine has bir karakter ve bakış açısıyla enfes bir gençlik görüntüsü resmediyor. Ve bu resim, yalnızca Fransız toplumunun değil, evrensel toplum bilincinin oluşum sürecine dair duygusal, entelektüel ve sosyolojik bir veri tablosu çiziyor.

Cantet yalnızca öğrencileri değil öğretmenleri de sancılı eğitim sürecinin canlı birer figürü olarak kullanmış. Öğretmen toplantılarında alınan kararlar, yetişkin dünyasının acımasız toplumsal yapısına pencere açıyor. Eğitim konusunda bambaşka görüşler ve yöntemleri olan öğretmenlerin içinde bulundukları çetrefil, böyle küçük bir filmden beklenilmeyecek, devasa bir çatışma olarak ortaya çıkıyor. Bu içinden çıkılmazlık bir öğretmenin isyanı sahnesinde iç parçalayıcı bir şekilde anlatılmış: Sonsuz bir sabır ve özverinin patladığı nokta, haklı ve çaresiz bir haykırış adeta.

Cantet bir sınıf üzerinden çok geniş bir alanda eğitim sistemini, yeterli bir mesafeyi koruyarak her açıdan ele alıyor. Bunda belgesel-vari bir sinema dilinin büyük etkisi var. Yarı doğaçlama olan sınıf sahnelerinde gençlerin özgür zekasına, insan doğasının karmaşasına ve bir öğretmenin bu özgür beyinlerin mayın dolu arazisinde nasıl yolunu bulduğuna, hatta bu ortamı nasıl yönettiğine, oradaymışız gibi şahit oluyoruz. Ve bulduğumuz şey, göz kamaştırıcı ve her şeye rağmen umut verici, parlak bir ışık ve zenginlik.

Sınıf çok küçük ve basit görünüp öylesine geniş kapsamlı, Cantet’nin özenine ve olgunluğuna hayranlık uyandıran çok özel bir film. Her yaştan herkesin kaçırmaması gerekiyor. Yalnız bir uyarım olacak, filmde bol konuşma var ve diyaloglar çok hızlı akıyor. Perdeye yeterli bir uzaklıktan izlemek altyazıları takip etmek açısından önemli. İyi seyirler...

 

Selin Sevinç